COVID-19, SARS-CoV-2 koronavirüsü tarafından ortaya çıkan bulaşıcı bir hastalıktır. Ocak 2020’de hastalık dünya genelinde yayılarak COVID-19 pandemisine yol açmıştır.
COVID-19’un belirtileri çeşitlilik gösterebilir; ancak genellikle ateş, yorgunluk, öksürük, nefes darlığı, koku ve tat kaybı gibi semptomlar içerir. Belirtiler, virüse maruz kaldıktan sonra bir ila on dört gün içinde ortaya çıkabilir. Enfekte olan kişilerin en az üçte biri belirgin semptomlar geliştirmemektedir. Semptomları yeterince belirgin olan hastaların çoğunluğu (%81) hafif ila orta düzeyde belirtiler gösterirken, %14’ü şiddetli semptomlar (nefes darlığı, hipoksi veya görüntülemede %50’den fazla akciğer tutulumuyla) yaşar. %5’lik bir kesim ise kritik semptomlar (solunum yetmezliği, şok veya çok organlı disfonksiyon) geliştirir. Yaşlı bireyler, şiddetli semptomlar geliştirme riski daha yüksek olan gruptadır. Bazı komplikasyonlar ölümle sonuçlanabilir. Ayrıca, bazı kişiler enfeksiyondan aylar veya yıllar sonra çeşitli etkiler (uzun COVID) yaşamaya devam edebilir ve organlarda hasar gözlemlenmiştir. Uzun vadeli etkiler üzerine çok yıllı çalışmalar sürmektedir.
COVID-19’un bulaşması, enfekte partiküllerin solunması veya göz, burun ya da ağız ile teması ile gerçekleşir. Bulaşma riski en yüksek, insanların yakın mesafede bulunduğu durumlarda ortaya çıkmakta; ancak virüsü içeren küçük havadaki parçacıklar, özellikle kapalı alanlarda, havada asılı kalabilir ve daha uzun mesafelere seyahat edebilir. Ayrıca, insanlar virüsle kontamine olmuş yüzeylere veya nesnelere dokunduktan sonra göz, burun veya ağızlarına dokunarak da bulaşma sağlayabilirler. Bireyler, semptom geliştirmeseler bile, virüsü 20 güne kadar bulaştırabilirler.
COVID-19’u tespit etmek için kullanılan test yöntemleri arasında gerçek zamanlı ters transkripsiyon polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR), transkripsiyon aracılığıyla amplifikasyon ve ters transkripsiyon döngü aracılığıyla izotermal amplifikasyon (RT-LAMP) yer almaktadır. Bu testler genellikle nazofarengeal sürüntü örneğinden alınmaktadır.
Pek çok ülkede onaylanmış ve dağıtılmış COVID-19 aşıları bulunmaktadır ve bu ülkeler, kitlesel aşılama kampanyalarına başlamıştır. Diğer koruyucu önlemler arasında fiziksel veya sosyal mesafe, karantina, kapalı alanların havalandırılması, kamusal alanda maske kullanımı, öksürük ve hapşırıkların kapatılması, el yıkama ve yıkanmamış ellerin yüzle temasından kaçınma yer alır. Virüsü inhibe etmek için ilaçlar geliştirilmiş olsa da, birincil tedavi hala semptomatik olarak sürdürülmekte, hastalığın yönetimi destekleyici bakım, izolasyon ve deneysel yöntemlerle yapılmaktadır.
News
