COVID-19, SARS-CoV-2 koronavirüsü tarafından meydana gelen bulaşıcı bir hastalıktır. Ocak 2020’de hastalığın dünya genelinde yayılması, COVID-19 pandemisine yol açmıştır.
COVID-19’un belirtileri çeşitlilik gösterebilir, ancak genellikle ateş, yorgunluk, öksürük, nefes darlığı, koku kaybı ve tat kaybı gibi semptomları içermektedir. Belirtiler, virüse maruz kaldıktan sonra bir ila on dört gün içinde ortaya çıkabilir. Enfekte olan kişilerin en az üçte biri belirgin semptomlar geliştirmemektedir. Semptomları yeterince belirgin olan hastalar arasında ise, çoğunluğun (yüzde 81) hafif ile orta şiddette belirtiler (hafif pnömoni kadar) geliştirdiği, yüzde 14’ünün ciddi belirtiler (nefes darlığı, hipoksi veya görüntülemede akciğerin yüzde 50’sinden fazlasının etkilenmesi) yaşadığı ve yüzde 5’inin kritik semptomlar (solunum yetmezliği, şok veya çoklu organ disfonksiyonu) gösterdiği gözlemlenmiştir. Yaşlı bireylerde ciddi semptomlar gelişme riski daha yüksektir. Bazı komplikasyonlar ölümle sonuçlanabilmektedir. Enfeksiyondan sonra bazı kişiler, aylardan yıllara kadar süren uzun COVID etkilerini deneyimlemekte ve organ hasarları gözlemlenmektedir. Uzun vadeli etkiler üzerine çok yıllı çalışmalar devam etmektedir.
COVID-19’un bulaşması, enfekte olmuş parçacıkların solunması veya göz, burun ya da ağızla teması yoluyla gerçekleşir. İnsanların yakın mesafede bulunması durumunda risk en yüksektir, ancak virüsü taşıyan küçük havadaki parçacıklar havada asılı kalabilir ve özellikle kapalı alanlarda daha uzun mesafelerde seyahat edebilir. Bulaşma, insanların virüsle kontamine olmuş yüzeylere veya nesnelere dokunduktan sonra göz, burun veya ağızlarına dokunmalarıyla da gerçekleşebilir. İnsanlar, semptom geliştirmeseler bile, virüsü yayma potansiyeline sahip olup, bulaşıcılık süresi 20 güne kadar uzanabilir.
COVID-19’u tespit etmek için kullanılan test yöntemleri arasında, virüsün nükleik asidini tespit eden gerçek zamanlı ters transkripsiyon polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR), transkripsiyon aracılı amplifikasyon ve ters transkripsiyon döngü aracılı izotermal amplifikasyon (RT-LAMP) yer almaktadır. Bu testler genellikle nazofarengeal sürüntü örnekleri üzerinden yapılmaktadır.
Çeşitli ülkelerde onaylanmış ve dağıtılmış birçok COVID-19 aşısı bulunmaktadır ve birçok yer, kitlesel aşılama kampanyalarına başlamıştır. Diğer önleyici tedbirler arasında fiziksel veya sosyal mesafe, karantina uygulamaları, kapalı alanların havalandırılması, kamuya açık yerlerde maske takılması, öksürük ve hapşırıkların kapatılması, el yıkama ve yıkanmamış ellerin yüzden uzak tutulması gibi önlemler yer almaktadır. Virüsü inhibe eden ilaçlar geliştirilmiş olsa da, temel tedavi yöntemi hala semptomatik olup, hastalığın destekleyici bakım, izolasyon ve deneysel yöntemlerle yönetilmesine dayanmaktadır.
News
